Karper is geen exoot

21 jun 2018

Sommige ecologen en waterbeheerders noemen de karper een exoot. Dat klopt niet. Uit meerdere Visserijkundig onderzoek blijkt dat karper al eeuwen in Nederland voorkomt.

Over de precieze definitie van "exoot" bestaat discussie. Meestal bedoelen experts: een soort vestigt zich met hulp van de mens in een gebied waar ze eerder niet voorkwam. Een exoot met invasieve eigenschappen kan schade veroorzaken. Sommige biologen bestempelen Cyprinus carpio als exoot. In Nederland gedraagt de karper zich niet invasief. Toch klinken er soms geluiden dat karper de waterkwaliteit negatief beïnvloedt.

Middeleeuwen

Karper hoort al lang bij ons landschap. Met "ingeburgerd" bedoel ik: de soort vestigde zich vóór 1900 en handhaaft zich zonder menselijke hulp. Sommige bronnen plaatsen het eerste optreden van karper in Nederland in de Middeleeuwen. De Duitse non Hildegard von Bingen beschreef in 1158 in het boek Physica, Liber subtilatus het gedrag van vissen, waaronder karper, in het Rijngebied.

Op eigen kracht

Hildegards waarnemingen wijzen erop dat Cyprinus carpio vanuit de Donau de Rijn bereikte. Die verspreiding lijkt geen gevolg van kweek of uitzettingen. Vanuit de Kaspische Zee verspreidde de karper zich via grote rivieren met dynamische vloedvlaktes en overstroomde oeverzones door heel Europa. Een natuurlijke kolonisatie van de Nederlandse wateren vanuit het Rijnstroomgebied in de Middeleeuwen klinkt dus aannemelijk. Karper legt grote afstanden af en verdraagt flinke verschillen in temperatuur, zuurstof en zoutgehalte. Oorspronkelijk is het een riviertrekvis.

Karperkweek

Naast natuurlijke verspreiding breidde karper zich in West-Europa uit door menselijk handelen. Mensen kweekten en zetten karper uit. Ontsnappingen van gekweekte karpers konden ook leiden tot verwildering. Toen karperteelt in de 12e en 13e eeuw groeide, gebruikten kwekers vaak wilde Rijnkarper. Die wilde karpers vormden de basis van domesticatie. Vermenging tussen verwilderde en gekweekte karpers betekent vaak een terugkeer naar het oorspronkelijke bestand.

Oer-Hollands

Gezien deze geschiedenis past het label "exoot" niet bij de karper. De eeuwenlange domesticatie verandert daar niets aan. Evenmin spreken de historische en natuurlijke aanwezigheid in grote watersystemen tegen dat karper een vaste plek in Nederland heeft. Kort gezegd: karper hoort al eeuwen bij ons land.

Gerelateerde berichten

05 jun 2023 Bijzondere terugmelding karper

07 jul 2022 MijnVISmaat foto van de maand: karper

01 dec 2021 Karperuitzet Friese boezem en VISparels

10 jul 2020 Beheer karpervisvijvers - kleine karpertjes uitzetten

Labels

Vismigratie Visstandbeheer Vissoorten/ visherkenning Visonderzoek

Pagina afkomstig van de Sportvisserij-archieven. Voor actuele projecten en standpunten, raadpleeg de Sportvisunie.