Waterkracht: rode stroom

01 apr 2015

Duurzame energie blijft populair. Waterkracht krijgt daarom aandacht. Maar hoe schoon is die energie als veel vissen zwaar beschadigen? Je leest hier waarom de Sportvisunie zich zorgen maakt.

Het kabinet ziet waterkracht als een belangrijke bron. Rijkswaterstaat stelde een beleidsregel voor vergunningverlening in rijkswateren. De beleidsregel stelt normen voor vissterfte bij WKC’s. Tegelijk biedt de regel experimenteerruimte voor nieuwe technieken.

Boven de 10% norm

De Sportvisunie staat op dit punt fundamenteel anders dan Rijkswaterstaat, zegt voorzitter Menno Knip. De maximaal toegestane norm van 10% vissterfte geldt inclusief uitgestelde sterfte van door schoepen beschadigde vis. In de Maas overschrijden de twee bestaande WKC’s bij Linne en Lith die 10% ruimschoots. Zolang die centrales niet ver beneden 10% zitten, is er geen ruimte voor nieuwe initiatieven.

Belemmeringen

De Nederlandse delta vormt een belangrijke toegangspoort naar Europa. Miljoenen trekvissen migreren jaarlijks tussen de Noordzee en de Europese binnenwateren. Stuwen, dammen en sluizen belemmeren deze trektocht sterk. Vissen lopen grote kans vermalen te raken in de zeven WKC’s en in meer dan 3.000 polder- en boezemgemalen. Dat schaadt visbestanden en ondermijnt herintroducties van bedreigde soorten, zoals Atlantische zalm en aal.

Standpunten

De Sportvisunie vindt dat:

• Er geen nieuwe WKC’s mogen komen, tenzij onomstotelijk blijkt dat nieuw te bouwen centrales geen vissterfte veroorzaken.
• Bij bouw van nieuwe WKC’s altijd een afweging moet plaatsvinden tussen bestaande natuurwaarden en het mogelijk rendement.
• Vergunningaanvragen een milieu-effectrapportage moeten volgen. Die rapportage weegt plaatselijke effecten en het hele stroomgebied.
• Alle bestaande WKC’s snel moeten krijgen: een aantoonbaar effectief visgeleidingssysteem of een visvriendelijke turbine.

Kosten-baten analyse

De zeven Nederlandse WKC’s wekken samen circa 108 gigawattuur (GWh) per jaar op. Dat dekt slechts 0,1% van de Nederlandse jaarvraag. Plannen om het aantal centrales uit te breiden zouden dat hooguit verdubbelen tot 0,2%. Gelet op de beperkte energieopbrengst en de grote schade aan vis en ecosystemen past verdere uitbreiding niet zonder zeer sterke garanties tegen vissterfte. In Denemarken liet een kosten-batenanalyse zien dat veel WKC’s niet opwegen tegen de natuurkosten. Daar haalden ze centrales weg.