De Rijn Verbindt: ankerkuil in de Waal
De InterReg-project De Rijn Verbindt (DRV) versterkt de Duits-Nederlandse samenwerking. Eén van de hoofdthema's is een gezonde Rijn. Het project levert nieuwe kennis met visserijkundig onderzoek. We gebruiken een ankerkuil om de stroomafwaartse migratie van vis te volgen.
Plastics, beschadigde vis en trekvis
Rijn, Maas en Schelde vormden Nederland. Die rivieren fungeren als trekroutes voor veel vissoorten. Steur, zalm, zeeforel, elft, fint, prik, houting en aal trekken over lange afstanden. Ze hebben voor verschillende levensstadia aparte leefgebieden.
Van 2023 tot 2025 vist het team zeventig dagen met een ankerkuil. We monitoren plastics, stroomafwaarts trekkende vis en beschadigde vis. Het schip ligt in het voorjaar en in het najaar op drie locaties in de Waal: direct na de instroomopening van de oevergeul van Dreumel (1), na de instroomopening van de oevergeul van Ophemert (2), en bij de tweede krib stroomafwaarts van overnachtingshaven IJzendoorn (3).
We gebruiken de ankerkuil om de hoeveelheid en soorten plastics in het rivierwater te meten. De onderzoekers traceren ook de herkomst van plastics. Zo achterhaal je oorzaken en aanpakmogelijkheden. Rijkswaterstaat Oost-Nederland werkt het onderdeel plastics uit.
Het team volgt daarnaast de stroomafwaartse trek van jonge zalm, jonge zeeforel, jonge elft en volwassen aal. We controleren ook kwetsbare populaties. Een belangrijk deel van het onderzoek onderzoekt of scheepvaart de trekvis beïnvloedt. We zoeken naar verbanden tussen scheepvaart en beschadigde of doodgevangen schieralen (knakalen). De Sportvisunie voert het visserijkundig onderzoek uit en levert mankracht en expertise.
Ook de Duitse hengelsportorganisatie Rheinischer Fischereiverband von 1880 e.V. doet mee. Zij onderzoeken tegelijk de Rijn ter hoogte van Rees. Het team deelt onderzoeksresultaten onderling. Zo ontstaat bredere informatie en sterkere conclusies.
De eerste onderzoeksresultaten
Het team licht het visnet drie tot vier keer per visdag. Het net bevat altijd vis en vaak verschillende plastics. Onder meer vochtige doekjes, petflessen, sigarettenpakjes en etenswarenverpakkingen komen in het net voor. Rijkswaterstaat onderzoekt de plasticvangsten verder. In de oevergeul bij Dreumel vinden we het meeste afval. In oktober 2023 bestond bijna de helft van het gevangen plastic (46%) uit vochtige doekjes.
In het najaar van 2023 ving het team veel rivierprik en grote aantallen kleine brasem en blankvoorn. We vingen ook houting, elft en een kleine marene. In het voorjaar vingen we opvallend veel vis. Vooral meerdere jonge zeeforellen en zalm vielen op. Sinds de start vond het team 17 beschadigde alen (knakalen). Die specimens onderzoekt het team nog.
Ankerkuilvisserij uitgelegd
De ankerkuil is een oude visserijmethode. Vissers gebruikten die sinds 1850 in Nederland. Ze vingen diverse soorten, zoals spiering, jonge haring, bot, schieraal en alver. Rond 1930 en na WOII voeren Nederlandse vissers met aalschokkers de Rijn op. De aalschokker is de traditionele boot die oorspronkelijk uit Schokland komt.
In Duitsland probeerden vissers de aftrekkende schieraal te vangen. Vissers waren soms drie maanden onderweg, samen met het gezin. In topjaren voeren tot 190 Nederlandse aalschokkers in Duitsland. Nu past het team de ankerkuil alleen nog toe voor onderzoek. In Nederland vist het project met een schokker uit Noord-Duitsland. De boot is eigendom van de lokale visser Willy Hol uit Beneden Leeuwen.
Beleef de ankerkuil
Kom aan boord op zaterdag 25 mei. We organiseren excursies om half 10, half 12 en half 2. De tocht duurt ongeveer 90 minuten. Maximaal 30 deelnemers per tocht. Je meldt je verplicht aan via e-mail: kolfschoten@sportvisserijnederland.nl.
Dit DRV-project is een Duits-Nederlandse samenwerking tussen partners en wordt mede mogelijk gemaakt door:
