Meervalonderzoek hoogheemraadschap van Rijnland
De Sportvisunie en het Hoogheemraadschap van Rijnland kregen signalen dat de meervalpopulatie in de Westeinderplassen groeide en zich verder verspreidde. Dat leidde dit jaar tot nieuw visserijkundig onderzoek. Hieronder lees je de belangrijkste uitkomsten en links naar het volledige rapport.
Projectleider Emiel Derks (de Sportvisunie) met een tijdens het onderzoek gevangen exemplaar.
Visserijkundig onderzoek en aanpak
In 2012 en 2013 bleek de meerval in de Westeinderplassen honkvast en genetisch afwijkend van meerval uit de Maas en Oude IJssel. Dit jaar startten we een merk-terugvangstudie om de actuele populatieomvang te bepalen. Je vindt het rapport via de link hierboven.
PIT-tags
Beroepsvisser Theo Rekelhof ving dit voorjaar meervallen met fuiken en repen. Gekwalificeerde medewerkers van de Sportvisunie brachten bij 429 vissen een PIT-tag aan. PIT-tags maken elke vis individueel herkenbaar. Op basis van markeringen en terugvangsten schatten we de populatiegrootte.
De ingebrachte PIT-tags bevatten informatie waardoor elke gemerkte meerval individueel herkenbaar is.
444 gevangen meervallen
Tijdens het onderzoek vingen we 444 unieke meervallen. Ze varieerden van 7 tot 154 cm. Het zwaarste exemplaar woog 25 kg. Ruim 85% ving men in fuiken. Vier gevangen meervallen hadden al een PIT-tag uit 2012, 2013. Van 28 van de nieuw gemerkte vissen kregen we minimaal één terugvangstmelding.
De lengte-frequentieverdeling van de tijdens dit onderzoek gevangen meervallen in de Westeinderplassen.
Groei
Drie meervallen uit 2012, 2013 groeiden gemiddeld 7 cm en bijna 800 gram per jaar. Dat ligt lager dan in warme streken, waar 10, 20 cm per jaar normaal is. Oudere en grotere meervallen groeien trager. Een vis die in 2013 129 cm was, groeide daarna nog maar 1,2 cm per jaar. Op basis van groeicijfers schatten we de leeftijd van een vis van 140 cm op 25, 30 jaar.
Elke gevangen meerval is gescand op de aanwezigheid van een PIT-tag.
Populatiegrootte
We schatten het aantal meervallen groter dan 25 cm in de Westeinderplassen op ruim 3.200 exemplaren. Dat is ruim vier keer meer dan tien jaar geleden. De lengte-frequentieverdeling toont een duidelijke piek tussen 30 en 50 cm. Meervallen onder de 30 cm vingen we nauwelijks. Vissen boven de 50 cm komen voor in alle lengteklassen, tot ruim over 150 cm.
Hoewel sommige delen van Nederland meervallen van meer dan twee meter kennen, bereikte de Rijnland-populatie die formaten nog niet vaak. Beroepsvisser Theo Rekelhof ving in 2020 een vis van 198 cm; dat bleef uitzonderlijk.
Beroepsvisser Theo Rekelhof haalt een van de onderzoeksfuiken op.
Sportvisvangsten en citizen science
De Sportvisunie verzamelde vangstmeldingen via meervalmeldpunt.nl. Sportvissers stuurden 107 meldingen uit Rijnland. De community MijnVISmaat leverde 64 vangsten aan. Ook beroepsvisser Sjors van Veen registreerde honderden bijvangsten. Dankzij deze meldingen zien we dat meerval niet meer alleen in de Westeinderplassen voorkomt.
Op deze heatmap zie je de verspreiding van meerval over het gebied van Rijnland.
Verspreiding binnen Rijnland
Silurus glanis verspreidde zich de afgelopen tien jaar verder over boezemwateren in Rijnland. We vinden meerval in de Braassemermeer, Kagerplassen en het zuidelijk deel van de Ringvaart. Ook bij Haarlem (Molenplas), Amsterdam (Nieuwe Meer), Alphen aan den Rijn en Leiden verschijnen meervallen steeds vaker. In de Ringvaart tussen Oude Wetering en Lisse treffen we veel jonge exemplaren van 15, 25 cm aan.
DNA-onderzoek
De grote vraag: komt verspreiding vanuit de Westeinder-populatie of brachten meervallen elders het gebied binnen? Om dit te toetsen starten we DNA-onderzoek. Vooruitlopend namen we bij 73 Westeinder-meervallen een klein vinknipje voor toekomstig DNA-onderzoek.
Bij 73 exemplaren namen we een vinknipje om toekomstig DNA-onderzoek mogelijk te maken.
Samenwerking
Waldo von Faber, hoogheemraad bij Rijnland en sportvisser, merkt de toename van meerval in zijn gebied. Hij noemt meerval een fantastische sportvis en benadrukt dat de populatie uniek is. Rijnland werkt met organisaties zoals De Bovenlanden en Landschap NH aan waterkwaliteit en natuurvriendelijke oevers. Von Faber gebruikt de onderzoeksgegevens in toekomstige plannen.
Hoogheemraad Waldo von Faber (links) assisteert bij het inbrengen van een PIT-tag.
Gestage opmars
Tot ongeveer 25 jaar geleden vond je meerval zelden in Nederland. Sinds de eeuwwisseling neemt de soort weer toe, vooral in grote rivieren en aangetakte wateren. Lees het volledige rapport voor meer details en cijfers.
Klik hier voor de online versie (PDF) van het volledige onderzoeksrapport.
Bron: Hét VISblad (de Sportvisunie) , december 2022
Het rapport helpt je bij het begrijpen van de meervalpopulatie in Rijnland en bij het plannen van gericht beheer voor dit gebied.