Toestemming om te vissen
Om in Nederlands binnenwater te mogen vissen heb je volgens artikel 21 van de Visserijwet 1963 één van de volgende zaken nodig:
- je bent visrechthebbende (eigenaar van het visrecht, eigenaar van de grond onder het water of huurder van het visrecht); of
- je hebt schriftelijke toestemming van de visrechthebbende.
De meeste sportvissers hebben geen eigen visrecht. Daarom vissen de meeste sportvissers op basis van een schriftelijke toestemming van de visrechthebbende. Vaak geeft een hengelsportvereniging die het visrecht huurt deze toestemming.
De toestemming moet schriftelijk zijn. Een mondelinge afspraak of een verklaring op een website volstaat niet. Zonder geldige schriftelijke toestemming overtreed je de wet.
Vanaf 1 januari 2015 mogen de gegevens van een toestemming ook digitaal beschikbaar zijn. Het vijfde lid van artikel 23 van de Visserijwet 1963 stelt deze voorwaarde. De visrechthebbende moet de digitale gegevens op eerste vordering aan een opsporingsambtenaar tonen. Daardoor is de VISplanner in combinatie met de (plastic) VISpas sinds 1 januari 2015 wettelijk geldig als toestemming voor de wateren die in de Gezamenlijke Lijst van Nederlandse Viswateren staan.
De papieren Gezamenlijke Lijst van Nederlandse Viswateren (+ aanvullingslijsten) blijft ook geldig in combinatie met de VISpas.
N.B. sinds 2007 heeft een sportvisser naast de toestemming van de visrechthebbende geen extra akte meer nodig.
Wettelijke vereisten voor de toestemming
Artikel 23 van de Visserijwet 1963 schrijft voor welke gegevens een schriftelijke toestemming minstens moet bevatten. De toestemming moet in duidelijk leesbaar schrift staan en mag niet uitwisbaar zijn. Vermeld minimaal:
- naam, voorletters en woonplaats van de visrechthebbende en van de visser;
- naam, voorletters, woonplaats en geboortedatum van de visser;
- omschrijving van het water;
- omschrijving van de visserij waarvoor de toestemming geldt (voorwaarden);
- dagtekening, geldigheidsduur en kosten van de toestemming.
Als deze gegevens op papier staan, heb je een rechtsgeldige schriftelijke toestemming. Als de gegevens digitaal staan, moet de visrechthebbende ze digitaal ter inzage hebben gesteld en op eerste vordering kunnen tonen. Zo geldt de VISplanner sinds 2015 als geldige toestemming in combinatie met de VISpas voor opgenomen wateren.
Toestemmingen voor vissen met één of meer hengels of met een peur hoeven niet door de Kamer voor de Binnenvisserij te worden goedgekeurd. Voor andere vistuigen geldt wel goedkeuring door de Kamer, zie artikel 22, lid 6 van de Visserijwet 1963.
Toonplicht van de toestemming
Je moet je toestemming op eerste vordering van een opsporingsambtenaar laten zien. Laat je de toestemming niet zien, dan overtreed je de regels en riskeer je een boete. Een opsporingsambtenaar mag je soms toestaan de toestemming later te tonen, maar dat vraagt hij zelf aan je; je hebt daar geen recht op.
Vissers met een VISpas of Kleine VISpas moeten op eerste verzoek zowel de pas als de bijbehorende lijst(en) van viswateren tonen. Dit staat ook in de algemene voorwaarden bij deze documenten.
Oude situatie: sportvisakte (tot 1-1-2007)
Tot 1 januari 2007 bestond de sportvisakte. Met die akte mocht je in bepaalde openbare (vaar)wateren zonder toestemming van de visrechthebbende met één hengel vissen en met door de minister aangewezen aassoorten. Dat noemden we de “vrije hengel”.
Per 1 januari 2007 schafte de wetgever de sportvisakte af. Sindsdien heb je als niet-visrechthebbende altijd schriftelijke toestemming van de visrechthebbende nodig, ook in de voormalige openbare wateren.
Uitzonderingen: jeugd, afgesloten erf
Sommige situaties vragen geen schriftelijke toestemming van de visrechthebbende. Voor sportvissers gelden deze uitzonderingen:
- jeugd jonger dan 14 jaar die met maximaal één hengel vist onder begeleiding van een volwassene met de juiste schriftelijke toestemming;
- jeugd jonger dan 14 jaar die vist tijdens een door de visrechthebbende georganiseerd evenement (bijv. jeugdvisdag);
- vissen in water binnen een afgesloten erf zonder voor vis doorlaatbare verbinding met ander water.
Ad 1
De wet stelt geen limiet aan het aantal jeugdigen dat een volwassene mag begeleiden. Een volwassene mag meerdere jongeren onder 14 begeleiden. De jongeren hebben dan geen eigen toestemming nodig.
De volwassene moet de jongeren wel daadwerkelijk begeleiden tijdens het vissen. Heb je bijvoorbeeld drie hengels uitstaan en een baby bij je, dan begeleid je die baby niet actief bij het vissen. De regels gelden ook voor gebruikte aassoorten. Vist de begeleider met een Kleine VISpas, dan mag hij alleen met de in de Kleine Lijst vermelde aangewezen aassoorten vissen. De jeugdige mag dan ook alleen met die aassoorten vissen.
Als de begeleider een VISpas heeft, mag hij met alle toegestane aassoorten vissen. De jeugdige “vist mee” op die toestemming, maar mag alleen met één hengel vissen. Vindt een jeugdige zonder begeleiding of met twee hengels wil vissen, dan heeft hij een eigen schriftelijke toestemming nodig, bijvoorbeeld een JeugdVISpas.
Ad 3
Een omheind water is niet per definitie een “afgesloten erf”. De Hoge Raad besliste op 28 juni 1985 dat onder een afgesloten erf meestal grond met woonbestemming valt.
VISpas
Er bestaan verschillende schriftelijke toestemmingen. De meest voorkomende toestemming is de VISpas in combinatie met één of meer (papieren of digitale) lijsten van viswateren. De VISpas vormt samen met deze lijst(en) de toestemming om in die wateren met maximaal twee hengels te vissen. De VISpas geeft geen toestemming voor vissen met een peur; daarvoor heb je een aparte toestemming nodig.
De VISpas geven hengelsportverenigingen uit die aangesloten zijn bij de landelijke koepel. Deze verenigingen verstrekken jaarlijks aan hun volwassen leden de VISpas als bewijs van lidmaatschap. Op de pas staan jouw persoonsgegevens en de naam van je vereniging. Op de achterkant staat de federatie waaronder de vereniging valt.
Bij de VISpas hoort het boekje: Gezamenlijke Lijst van Nederlandse Viswateren. In die lijst staat ruim 90% van het Nederlandse binnenwater. De lijst bevat:
- wateren die verenigingen onderling uitwisselen;
- wateren die hengelsportfederaties laten opnemen;
- wateren die gemeenten of andere visrechthebbenden laten opnemen.
De Gezamenlijke Lijst verschijnt eens in de drie jaren. De vermelde editie geldt per oplage. Je ontvangt mee met je VISpas de actuele lijst en soms aanvullingen.
Wateren drukken we af op een witte of blauwe achtergrond. Een witte achtergrond betekent dat elke VISpas geldig is. Een blauwe achtergrond betekent dat je een VISpas van een vereniging nodig hebt die onder die federatie valt. Een blauw kader meldt dat alleen leden van een specifieke vereniging mogen vissen.
Als je controle krijgt, moet je de VISpas en de lijst van viswateren direct kunnen tonen. Daarom vermeldt de Gezamenlijke Lijst op de voorkant: “Bij het vissen dient u, naast de VISpas, de Lijst van Viswateren bij u te hebben en bij controle beide te kunnen tonen”. Ook achterop de VISpas staat die verplichting.
Sinds 1 januari 2015 geldt de VISplanner in combinatie met de VISpas als geldige toestemming voor de wateren in de Gezamenlijke Lijst.
Omdat hengelsportverenigingen en -federaties samen op circa 90% van het binnenwater visrecht huren en veel wateren uitwisselen, biedt de VISpas met de bijbehorende lijsten in bijna 90% van de gevallen de juiste schriftelijke toestemming.
Jeugdvergunning en JeugdVISpas
Jeugdigen onder 14 die zonder begeleiding willen vissen of met twee hengels willen vissen, hebben een eigen schriftelijke toestemming nodig.
Veel verenigingen geven een jeugdvergunning uit. Deze vergunning beperkt vaak het aantal wateren, aassoorten en het aantal hengels. Met zo’n vergunning mag de jeugd zonder begeleiding vissen.
Voor volledige rechten geven verenigingen een JeugdVISpas uit. Met de JeugdVISpas ontvangt de jeugdige ook de Gezamenlijke Lijst van Nederlandse Viswateren en eventueel een verenigingslijst. De JeugdVISpas geeft dezelfde rechten als de VISpas, maar tegen een lagere prijs.
Voorlopige VISpas (voorlopig bewijs van lidmaatschap)
Als je via een hengelsportwinkel lid wordt van een aangesloten vereniging, ontvang je eerst een Voorlopig Bewijs van Lidmaatschap (VBL), ook wel “tijdelijke VISpas”. Het VBL geldt één maand. Je krijgt de Gezamenlijke Lijst van Nederlandse Viswateren erbij. Stuur je het onderste gedeelte van het VBL op tijd in, dan ontvang je binnen een maand de definitieve VISpas.
Gezamenlijke Lijst van Nederlandse Viswateren (opbouw)
De Gezamenlijke Lijst bevat per federatie een hoofdstuk met bijzondere voorwaarden en de opsomming van wateren. Op pagina 2 en 3 vind je algemene voorwaarden. Op pagina 4 en 5 staan aangewezen aassoorten en regels voor nachtvissen, tentjes en een derde hengel. Pagina 6 en 7 geven gedragscodes. Pagina 8 en 9 behandelen de belangrijkste wettelijke regels.
In de lijst staat duidelijk of het visrecht bij een federatie of vereniging berust. Gebruik de lijst om te controleren of jouw VISpas geldig is in het water waar je wilt vissen.
ZeeVISpas
Let op: per 1-1-2019 bestaat de ZeeVISpas niet meer. Lees hier meer.
Het Veerse Meer en het Grevelingenmeer staan in de Gezamenlijke Lijst. Iedereen met een VISpas mag daar vissen en op enkele plaatsen zeepieren spitten.
Kleine VISpas
Als je geen lid wilt worden van een hengelsportvereniging, kun je de Kleine VISpas kopen. De Kleine VISpas vormt samen met de Kleine Lijst van Viswateren de schriftelijke toestemming voor die wateren.
De Kleine VISpas geldt meestal voor één hengel en één enkeltandige haak. Je mag alleen met de aangewezen aassoorten vissen. Deze aassoorten staan in de Kleine Lijst en omvatten onder meer brood, deeg, kaas, granen en bepaalde larven. Kunstaas, een dood visje of een stukje vis zijn niet toegestaan. Met de Kleine VISpas mag je geen vis meenemen; paling moet altijd direct terug.
De wateren uit de Kleine Lijst vind je ook in de digitale VISplanner. De VISplanner geeft op een kaart aan waar de Kleine VISpas geldig is. De VISplanner is beschikbaar als app, mobiele site (m.visplanner.nl) en via www.visplanner.nl. Sinds 1 januari 2015 geldt de VISplanner in combinatie met de (papieren) Kleine VISpas als geldige toestemming.
Overige en aanvullende toestemmingen
Naast (Jeugd)VISpas en Kleine VISpas bestaan nog andere toestemmingen:
Niet aangesloten verenigingen
Sommige hengelsportverenigingen zijn niet aangesloten bij de landelijke koepel. Deze verenigingen geven hun eigen toestemming uit voor het eigen verenigingswater. Als die toestemming voldoet aan artikel 23 van de Visserijwet 1963, is de toestemming rechtsgeldig.
Gemeenten, particulieren en beroepsvissers
Gemeentes, particuliere eigenaren en beroepsvissers kunnen geen VISpas uitgeven. Zij kunnen hun water wel laten opnemen in de Gezamenlijke Lijst of zelf schriftelijke toestemmingen uitgeven. Als die toestemmingen artikelen 21 en 23 volgen, gelden ze rechtsgeldig.
Dag- of weekvergunning
Een visrechthebbende kan dag- of weekvergunningen uitgeven. Als het document aan artikel 23 voldoet, geldt het als rechtsgeldige toestemming voor de aangegeven periode. Een vereniging kan extra voorwaarden stellen, bijvoorbeeld dat je naast de dagvergunning ook een VISpas van een andere aangesloten vereniging moet hebben.
Aanvullende toestemming voor drie hengels
De Visserijwet noemt geen maximaal aantal hengels. Gewoonlijk mag je met maximaal twee hengels vissen, behalve bij de Kleine VISpas waar slechts één hengel is toegestaan. Een visrechthebbende kan extra toestemmingen geven voor drie hengels.
De landelijke Derde hengeltoestemming gaf vanaf 1 januari 2013 toestemming om met drie hengels te vissen op wateren in de Gezamenlijke Lijst met het bijbehorende symbool. Die toestemming bestond uit een hologramsticker voor de achterzijde van de VISpas. Bestellers kregen direct een voorlopige toestemming digitaal.
Aanvulling: nachtvissen en schuilmiddel
Vanaf 1 oktober 2012 mogen vissers in vrijwel alle wateren het hele jaar door ’s nachts vissen, met uitzondering van twaalf wateren zoals het IJsselmeer. Visrechthebbenden krijgen extra verantwoordelijkheid voor nachtvissen.
De Sportvisunie en de federaties ontwikkelden een landelijke Nachtvistoestemming. Die toestemming geldt voor wateren in de Gezamenlijke Lijst met het nachtvissymbool. Controleer altijd de aanvullende voorwaarden bij het specifieke water. De Nachtvistoestemming bestond voor 2014 uit een hologramsticker en leverde bij bestelling direct een voorlopige digitale toestemming op.
Regels voor het gebruik van een schuilmiddel (tentje) staan vaak in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van de gemeente. Als de gemeente gebruik van tentjes toestaat, kan de visrechthebbende extra voorwaarden stellen. Wateren waar een schuilmiddel is toegestaan, markeren we in de Gezamenlijke Lijst met het bijbehorende symbool.
Looprecht
Toestemming om te vissen geeft niet automatisch toegang tot de omliggende grond. Soms mag je het water alleen met een boot bevissen, omdat landeigenaren geen toegang tot hun grond geven. Die toestemming om over iemands grond te lopen noemen we het looprecht.
Controleer de voorwaarden van je toestemming om te zien of je ook het looprecht hebt. Blijf je twijfelen, neem dan contact op met de hengelsportfederatie of de vereniging die het visrecht heeft. Zij geven je duidelijkheid over je rechten aan de waterkant.
Neem bij vragen altijd eerst contact op met je vereniging of federatie over toestemming om te vissen.